Antwerpse kunstsector dagvaart de Vlaamse Gemeenschap over lot M HKA

24 September 2026 - 08:00 – Persmededeling

Zeven Antwerpse galerieën en twee kunstorganisaties hebben de Vlaamse Gemeenschap gedagvaard over de aanpak van het M HKA en het schrappen van de nieuwbouw. Op 26 mei 2027 wordt de zaak gepleit voor de rechtbank van eerste aanleg. Na maandenlang vruchteloze oproepen tot dialoog en overleg bleef de gang naar de rechter als enige weg over om de zaak alsnog te kunnen bijsturen.

Van beleidsbeslissing tot juridische stap

De dagvaarding volgt op een langdurig conflict dat begon met de aankondigingen van 3 oktober 2025, waarmee minister van Cultuur Caroline Gennez het Vlaamse museale landschap wilde hertekenen. Eerder betekenden de galerieën, samen met Team Zuid en Museum at Risk, begin januari al een ingebrekestelling aan de Vlaamse regering, die onbeantwoord bleef. De klagende partijen, Keteleer Gallery, Zeno X Gallery, Gallery Sofie Van De Velde, Tim Van Laere Gallery, Art Gallery Rik Rosseels, Ibasho Gallery en Camera Work, plus de vzw's Team Zuid en Museum at Risk, stellen dat de stopzetting van het nieuwbouwproject en de museumhervorming onzorgvuldig en onwettig werden doorgevoerd. Organisaties die zich jarenlang in goed vertrouwen op het eerder aangekondigde beleid hadden gebaseerd, komen zo in de kou te staan.

Bezwaren bevestigd door de Inspectie van Financiën

De eisers voeren daarnaast aan dat de beslissingen botsen met fundamentele beginselen van behoorlijk bestuur. Daarvoor verwijzen ze naar de twee negatieve adviezen van het Interfederaal Korps van de Inspectie van Financiën, die de plannen financieel ongegrond achten. De schrapping van het nieuwbouwproject levert volgens de Inspectie niet eens een besparing op: het bouwbudget van 130 miljoen euro wordt lustig verdeeld onder de verschillende meerderheidspartijen. Bovendien is ook de budgettaire impact van de museale hervorming volgens de Inspectie onvolledig en te optimistisch ingeschat.

Nieuwe directie zonder toekomstperspectief

Intussen heeft het M HKA deze week de werving gestart van een algemeen en een artistiek directeur, twee afzonderlijke functies. Maar voor die toekomstige leiding is volstrekt onduidelijk wat er na 2028, het einde van het lopende transitieproject, overblijft. In het recente 'Plan van aanpak' werd het M HKA als enige museum in een afzonderlijk traject geplaatst, zonder garantie op behoud van de museale functie, zonder duidelijk kader en zonder criteria om dat traject te beoordelen. Er is volgens de eisers dan ook geen enkele zekerheid dat het M HKA na 2028 nog een volwaardig museum zal zijn, laat staan een internationale speler.

Kunst in een pand dat niet voldoet

Door het schrappen van het "beslist beleid" rond de nieuwbouw, waarvoor al een ontwerp bestond, blijft het museum achter in een verouderd gebouw "dat niet tegemoet komt aan de vereiste condities om kunst te herbergen". Bovendien werden afgelopen jaren noodzakelijke, maar dure verbeteringen en onderhoud uitgesteld met het vooruitzicht op de beloofde en besliste nieuwbouw. De partijen wijzen erop dat een gedegen infrastructuur een absolute basisvoorwaarde is voor een museum van hedendaagse kunst met internationale ambitie. Antwerpen, als internationaal geprezen kunststad met academie, avant-gardetraditie, verzamelaars en een bruisende galeriescene, dreigt zo een onmisbare schakel in haar culturele ecosysteem te verliezen. De vrees voor een feitelijke ontmanteling van het museum is nog steeds reëel.